Alle onderzoeken
Onderzoeksdossier · hoofdstuk 05
Smaak
Hoe expertise, context en aanbevelingssystemen onze voorkeuren beïnvloeden.
Tien geselecteerde onderzoeken, met per publicatie drie inzichten voor Wat Blijft. Open een onderzoek voor de samenvatting en de link naar het origineel.
01Subtle Signals of Inconspicuous Consumption
Jonah Berger en Morgan Ward, 2010 · Onderzoek
Subtle Signals of Inconspicuous Consumption
Jonah Berger en Morgan Ward, 2010 · Onderzoek
- Kenners herkennen elkaar aan kleine signalen
- Jonah Berger en Morgan Ward laten zien dat ervaren consumenten subtiele kenmerken gebruiken om smaak en groepslidmaatschap te signaleren.
- Opvallende merken zijn daarvoor soms juist minder geschikt.
02David Hume, “Of the Standard of Taste”, 1757
David Hume, 1757 · Onderzoek
David Hume, “Of the Standard of Taste”, 1757
David Hume, 1757 · Onderzoek
- Smaak kun je ontwikkelen
- David Hume schreef dat smaak persoonlijk is en toch ontwikkeld kan worden.
- Wie veel waarneemt, vergelijkt en oefent, leert verschillen zien die een onervaren beoordelaar mist.
03Andres Ferraro, Fernando Diaz, Georgina Born en Gustavo Ferreira, “Measuring Commonality in Recommendation of Cultural Content”, ACM Conference on Recommender Systems, 2022
Andres Ferraro e.a., 2022 · Onderzoek
Andres Ferraro, Fernando Diaz, Georgina Born en Gustavo Ferreira, “Measuring Commonality in Recommendation of Cultural Content”, ACM Conference on Recommender Systems, 2022
Andres Ferraro e.a., 2022 · Onderzoek
- Een aanbeveling bepaalt ook welke cultuur we delen
- Aanbevelingssystemen voorspellen meestal wat één gebruiker waarschijnlijk aanklikt.
- Ferraro en zijn collega’s vragen ook wat al die persoonlijke aanbevelingen doen met de cultuur die mensen gezamenlijk kennen.
04McGuire, De Cremer & Van de Cruys — Co-creation and self-efficacy in creative collaboration with AI
Jack McGuire, David De Cremer, Tim Van de Cruys, 2024 · Onderzoek
McGuire, De Cremer & Van de Cruys — Co-creation and self-efficacy in creative collaboration with AI
Jack McGuire, David De Cremer, Tim Van de Cruys, 2024 · Onderzoek
- Samen creëren met AI kan het vertrouwen in eigen kunnen vergroten
- Onderzoek naar co-creatie laat zien dat AI-samenwerking de ervaren creatieve zelfeffectiviteit kan ondersteunen wanneer mensen invloed houden op het proces.
- De gebruiker moet kunnen proberen, kiezen en bijsturen.
05The Editor and the Algorithm
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
The Editor and the Algorithm
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
- Een algoritme kan selecteren, maar een redacteur bepaalt wat telt
- Onderzoek naar redactionele besluitvorming en algoritmes laat zien dat aanbevelingen keuzes kunnen ondersteunen en tegelijk de aandacht sturen.
- De redacteur blijft nodig om kwaliteit, diversiteit en context te wegen.
06Making sense of recommendations
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
Making sense of recommendations
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
- Een aanbeveling helpt pas wanneer iemand haar kan plaatsen
- Onderzoek naar aanbevelingen laat zien dat mensen niet alleen een uitkomst nodig hebben, maar ook een manier om die te verbinden aan hun doel en situatie.
- Zonder context wordt advies snel gevolgd of afgewezen op gevoel.
07Bias against AI art
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
Bias against AI art
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
- Het label AI verlaagt de waardering van kunst
- Experimenten laten zien dat mensen hetzelfde werk anders beoordelen wanneer zij denken dat AI het heeft gemaakt.
- Waardering gaat dus ook over intentie, moeite en het verhaal van de maker.
08Generative AI enhances individual creativity but reduces collective diversity of novel content
Anil Doshi en Oliver Hauser, 2024 · Onderzoek
Generative AI enhances individual creativity but reduces collective diversity of novel content
Anil Doshi en Oliver Hauser, 2024 · Onderzoek
- AI maakt werk beter én meer hetzelfde
- Deelnemers die GPT-4 als ideeënbron gebruikten schreven gemiddeld creatievere en beter beoordeelde korte verhalen.
- Tegelijk gingen hun verhalen sterker op elkaar lijken.
09The role of expertise and culture in visual art appreciation
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
The role of expertise and culture in visual art appreciation
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
- Cultuur en expertise sturen hoe we naar kunst kijken
- Onderzoek naar kunstwaardering laat zien dat experts en mensen uit verschillende culturele omgevingen andere aspecten van hetzelfde werk benadrukken.
- Waardering is dus geen universele score die losstaat van de kijker.
10Onderzoek naar het effect van kunstkennis
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
Onderzoek naar het effect van kunstkennis
Bronredactie Wat Blijft, z.j. · Onderzoek
- Kennis kan de ervaring van kunst verdiepen
- Onderzoek naar kunstkennis laat zien dat achtergrondinformatie en begrip invloed hebben op waardering.
- Een werk verandert niet, maar de kijker ziet meer verbanden en bedoelingen.
Broncontrole: 29 augustus 2026. De selectie en samenvattingen zijn gebaseerd op de geregistreerde primaire publicaties en de vastgelegde bronanalyse.
Verder in Wat Blijft
Lees de bouwsteen Smaak
Het hoofdverhaal, de praktijkvoorbeelden en het gesprek vormen samen de redactionele laag.
Naar Smaak →