Alle onderzoeken
Onderzoeksdossier · hoofdstuk 08
Verantwoordelijkheid
Wie beslist, toezicht houdt en herstel mogelijk maakt wanneer AI meespeelt.
Tien geselecteerde onderzoeken, met per publicatie drie inzichten voor Wat Blijft. Open een onderzoek voor de samenvatting en de link naar het origineel.
01Framework Convention on Artificial Intelligence and Human Rights, Democracy and the Rule of Law
Council of Europe, 2024 · Onderzoek
Framework Convention on Artificial Intelligence and Human Rights, Democracy and the Rule of Law
Council of Europe, 2024 · Onderzoek
- Wie door AI wordt geraakt moet het besluit kunnen aanvechten
- Het AI-kaderverdrag van de Raad van Europa koppelt transparantie aan een praktisch recht.
- Iemand die door een AI-besluit wordt geraakt moet informatie kunnen krijgen, een klacht kunnen indienen en herstel kunnen vragen.
02Report of the Royal Commission into the Robodebt Scheme
Royal Commission into the Robodebt Scheme, 2023 · Onderzoek
Report of the Royal Commission into the Robodebt Scheme
Royal Commission into the Robodebt Scheme, 2023 · Onderzoek
- Automatisering verkleint de verantwoordelijkheid niet
- De Australische overheid vorderde met een grotendeels geautomatiseerde methode vermeende schulden terug.
- Het proces bleek onrechtmatig en bracht burgers in financiële en persoonlijke problemen.
03Closing the AI accountability gap: defining an end-to-end framework for internal algorithmic auditing
Inioluwa Deborah Raji e.a. / ACM FAccT, 2020 · Onderzoek
Closing the AI accountability gap: defining an end-to-end framework for internal algorithmic auditing
Inioluwa Deborah Raji e.a. / ACM FAccT, 2020 · Onderzoek
- AI-auditing moet het hele systeem volgen
- Raji en collega’s beschrijven interne auditing als een proces van ontwerp tot gebruik en herstel.
- Alleen het model testen mist keuzes in data, organisatie en toepassing.
04“Who Will Become the Next Senior? How Generative AI Erodes the Development Pathway in Software Engineering”, arXiv, 2026
arXiv, 2026 · Onderzoek
“Who Will Become the Next Senior? How Generative AI Erodes the Development Pathway in Software Engineering”, arXiv, 2026
arXiv, 2026 · Onderzoek
- Beginners verliezen hun oefenwerk aan AI
- Interviews met junior en senior softwareontwikkelaars in Zuid-Korea laten zien hoe generatieve AI eenvoudige programmeertaken naar ervaren medewerkers kan verschuiven.
- Juniors krijgen daardoor minder gelegenheid om zelf problemen uit te zoeken en van fouten te leren.
05Harvard Business School, “AI Won’t Make the Call: Why Human Judgment Still Drives Innovation”, 2025
Harvard Business School, 2025 · Onderzoek
Harvard Business School, “AI Won’t Make the Call: Why Human Judgment Still Drives Innovation”, 2025
Harvard Business School, 2025 · Onderzoek
- AI geeft het advies, mensen maken de call
- Een onderzoek met 640 kleine ondernemers in Kenia liet zien dat toegang tot hetzelfde AI-advies niet voor iedereen dezelfde uitkomst oplevert.
- Ervaren ondernemers herkenden beter welk advies bruikbaar was en wanneer een aanbeveling niet bij hun situatie paste.
06Kunstzinnig boven kunstmatig
Raad voor Cultuur, 2026 · Onderzoek
Kunstzinnig boven kunstmatig
Raad voor Cultuur, 2026 · Onderzoek
- De culturele sector moet zelf bepalen waar AI wel en niet past
- De Raad voor Cultuur roept op tot keuzes die artistieke kwaliteit, makersrechten en culturele diversiteit beschermen.
- AI kan productie en toegang ondersteunen, maar mag de waarden van de sector niet ongemerkt herdefiniëren.
07Stanford HAI — Simulating Human Behavior with AI Agents
Stanford HAI, 2025 · Onderzoek
Stanford HAI — Simulating Human Behavior with AI Agents
Stanford HAI, 2025 · Onderzoek
- AI-agenten kunnen gedrag nabootsen zonder mens te zijn
- Stanford HAI bespreekt onderzoek waarin agenten op basis van interviews menselijk gedrag simuleren.
- Zulke modellen kunnen scenario’s verkennen, maar een overtuigende nabootsing blijft een statistische reconstructie.
08Regulation (EU) 2024/1689, Article 14: Human oversight
Europese Unie, 2024 · Onderzoek
Regulation (EU) 2024/1689, Article 14: Human oversight
Europese Unie, 2024 · Onderzoek
- Menselijk toezicht vraagt om echte macht
- Artikel 14 van de Europese AI Act beschrijft menselijk toezicht bij hoog-risico-AI.
- De toezichthouder moet het systeem voldoende begrijpen, automatiseringsbias herkennen en een uitkomst kunnen negeren, terugdraaien of stoppen.
09The impact of AI on the workplace: Evidence from OECD case studies of AI implementation
OECD, 2023 · Onderzoek
The impact of AI on the workplace: Evidence from OECD case studies of AI implementation
OECD, 2023 · Onderzoek
- AI verandert werk via keuzes op de werkvloer
- OESO-cases laten zien dat dezelfde technologie uiteenlopende gevolgen heeft voor taken, autonomie en werkdruk.
- De invoering wordt gevormd door managementkeuzes en betrokkenheid van werknemers.
10The Impact of Generative AI on Critical Thinking
Hao-Ping Lee e.a. / Microsoft Research, 2025 · Onderzoek
The Impact of Generative AI on Critical Thinking
Hao-Ping Lee e.a. / Microsoft Research, 2025 · Onderzoek
- Minder denkwerk door AI kan ook minder kritisch denken betekenen
- Microsoft Research ondervroeg kenniswerkers over generatieve AI en kritisch denken.
- Meer vertrouwen in AI hing samen met minder gerapporteerde cognitieve inspanning, terwijl vertrouwen in eigen kunnen juist meer controle stimuleerde.
Broncontrole: 29 augustus 2026. De selectie en samenvattingen zijn gebaseerd op de geregistreerde primaire publicaties en de vastgelegde bronanalyse.
Verder in Wat Blijft
Lees de bouwsteen Verantwoordelijkheid
Het hoofdverhaal, de praktijkvoorbeelden en het gesprek vormen samen de redactionele laag.
Naar Verantwoordelijkheid →